Voor uw gemak
In de supermarkt stond ik voor een pak crackers dat mij aankeek alsof het betere keuzes maakte dan ik.
Op de voorkant stond dat het vezelrijk was, bewust, verantwoord en een bron van iets waar mijn lichaam kennelijk al jaren op had zitten wachten. Er stond zo’n groen blaadje op, dat tegenwoordig betekent dat iets door machines is gegaan, in een fabriek heeft gelegen, door zeven afdelingen marketing is goedgekeurd en daarna in plastic is gewikkeld.
Ik draaide het pak om.
Dat moet je tegenwoordig doen. Niets is nog wat het aan de voorkant beweert te zijn. Aan de voorkant woont de belofte, aan de achterkant de waarheid in kleine letters. Daar stonden woorden die ik niet kende, cijfers die mij gerust moesten stellen en een tabel waarin mijn gezondheid per honderd gram werd toegelicht.
Ik legde het pak terug, maar niet principieel genoeg om niets anders te kopen. Principes zijn zwaar, vooral wanneer je honger hebt. Ik pakte iets dat minder gezond leek en daardoor betrouwbaarder overkwam.
Bij de zelfscankassa wilde ik de code op mijn telefoon scannen, maar mijn telefoon wilde eerst een update. Daarna mijn akkoord.
Waarmee precies, wist ik niet. Weet iemand dat eigenlijk ooit? We gaan akkoord met dingen omdat we verder moeten. Met voorwaarden, cookies, apps, updates, parkeerautomaten, klantenportalen en regelingen die voor ons gemak zijn bedacht. Het moderne leven bestaat voor een groot deel uit ergens mee instemmen zonder te weten waarmee, omdat achter je iemand zucht en jij geen opstopping wilt veroorzaken.
Toen mijn telefoon eindelijk tevreden was, scande ik hem alsnog. De kassa antwoordde met een piep.
Steekproef — een vriendelijk woord voor wantrouwen. Je mag je eigen boodschappen scannen, het werk doen en de verantwoordelijkheid dragen, maar vertrouwen blijft achter de kassa liggen.
De medewerker kwam mijn boodschappen controleren. Hij pakte een paar producten uit mijn tas en scande ze opnieuw, waarbij ieder artikel met dezelfde opgewekte piep werd vrijgesproken.
Er is blijkbaar niets in supermarkten dat niet piept, knippert of om bevestiging vraagt. Zelfs boodschappen doen krijgt administratief geluid.
Ik kan daar slecht tegen. Sommige geluiden komen niet binnen via mijn oren, maar rechtstreeks via mijn zenuwstelsel.
De medewerker zag kennelijk dat ik mijn gezicht vertrok. Dat maakte het erger. Zodra iemand ziet dat je ergens last van hebt, moet je ineens uitleggen waarom je gezicht niet meer meedoet met de rest van de dag.
“Die pieptonen zijn tegenwoordig wel erg aanwezig,” zei ik.
Ik kon het niet laten er iets van te zeggen. De update had mijn geduld al opgegeten; het gepiep deed de rest.
Hij keek op alsof ik hem een probleem had aangereikt waarvoor geen knop bestond.
“Wat vervelend dat u dit zo ervaart,” zei hij.
Dat zei hij netjes. Professioneel zelfs.
Ik nam het hem niet kwalijk.
Maar mijn irritatie werd er niet minder van. Alleen beleefder.
Waarschijnlijk had hij geleerd dat je zoiets zegt wanneer iemand iets voelt waar het systeem niets mee kan. Hij kon de piep niet zachter zetten. Hij kon het apparaat niet uitleggen dat het te veel was. Hij kon mij hooguit erkennen in de vorm die daarvoor beschikbaar was.
Wat vervelend dat u dit zo ervaart.
Daarmee kun je bijna alles afhandelen. Een kapotte bestelling. Een verloren dossier. Een mens die vastloopt in een systeem. Eenzaamheid.
Alsof het probleem niet is wat er gebeurt, maar dat jij het merkt.
Bij de uitgang van de supermarkt bleef het poortje ook nog even piepen. Niemand wist waarom. De medewerker die mij zojuist had gecontroleerd keek naar mij, ik keek naar mijn tas, het apparaat keek vermoedelijk naar iets in mij dat nog niet volledig geregistreerd was.
“Loopt u maar door,” zei hij.
Dat deed ik.
Buiten scheen de zon op de parkeerplaats. Ik merkte het nauwelijks. Er zat nog te veel supermarkt in mij.
Overal stonden mensen naast auto’s, met tassen vol beloften. Gezonde dingen, schuldige dingen, aanbiedingen, producten met betere bedoelingen dan wijzelf. Iemand probeerde een bonnetje weg te gooien, maar de wind gaf het terug.
Wat vervelend dat u dit zo ervaart.
Ik dacht aan hoe beleefd alles tegenwoordig klinkt. Hoe vriendelijk de wereld je corrigeert. Hoe zacht de stem is waarmee je wordt vastgezet. Niets hoeft nog hardhandig; er verschijnt gewoon een melding, een verzoek, een keuze die geen keuze is.
En wie nog twijfelt, wordt vriendelijk verzocht niet moeilijk te doen.
©04072026BjornKnoops