Exit tv

“Watching television is like taking black spray paint to your third eye.” – Bill Hicks.

Hoe diep was dit ritueel mijn leven ingeslopen: om ’s avonds uitgeput neer te ploffen op de bank, in de volle overtuiging mijn bovenkamer even leeg te kunnen maken en innerlijke rust te vinden door met mijn verstand op nul naar dat kunstmatige massamedium – de televisie – te staren.

Ik koesterde dit moment van totale ontspanning alvorens doodmoe het bed in te rollen. Ik eiste dit ogenblik op, claimde het, om de volgende dag weer drie slagen in de rondte te kunnen rennen. Het lijkt volkomen onschuldig en bijna onontbeerlijk om jezelf dit moment te gunnen, maar schijn bedriegt.

Als zitten het nieuwe roken is, dan komt tv kijken soms verdacht dicht in de buurt van een methamfetamineverslaving. Niet dat even lichamelijk ontspannen voor de tv meteen zo slecht is, maar vooral de eindeloze hoeveelheid content die op je wordt afgevuurd. Niet alleen is die vaak van een bedroevend laag niveau – laten we eerlijk wezen – ze is bovendien uitstekend in staat je aandacht volledig op te eisen.

Zodra je op een knop drukt, word je meegenomen door een eindeloze stroom externe prikkels: beelden, stemmen, muziek, conflicten en consternatie die allemaal om voorrang strijden. Je leunt wat achterover en hoeft lichamelijk vrijwel niets te ondernemen, terwijl je hoofd ondertussen alles wat langskomt probeert te verwerken.

Je hersenen zijn bezig, maar op een heel andere manier dan bijvoorbeeld tijdens het lezen van een boek, waarbij je zelf beelden vormt, verbanden legt en je aandacht langer bij één gedachte houdt. Een boek doet een beroep op je verbeeldingskracht en concentratie. Televisie neemt een flink deel daarvan voor je uit handen. En hoe langer ik keek, hoe minder ontspannen ik me daar uiteindelijk door voelde.

Inmiddels weet ik beter en vind ik mijn troost in heilzamer vermaak. Om te ontsnappen aan de sores van alledag ga ik sporten, schrijven of lees ik een boek. Intussen heb ik ook de muzikant in mezelf ontdekt door piano te leren spelen. Volstrekt tegengesteld aan passief voor de televisie hangen vraagt pianospelen om aandacht, motoriek, oefening en concentratie.

Maar de meest zegenrijke beslissing die ik heb genomen, waarna mijn leven merkbaar rustiger werd, was het opzeggen van mijn tv-abonnement.

Voorwaar, ik zeg u. Hoe eerder je de band met dit abonnement loslaat, des te vrijer word je weer in alles.

Schenk jezelf een nieuw leven en verlos je van al die geestdodende tv-programma’s die welig tieren op leedvermaak, weinig denkkracht vereisen en teren op goedkope sensatie. Ontlast jezelf van die zogenaamde realityprogramma’s – die zo nep zijn als een glimlach in een tandpastareclame. Laat je niet meer verleiden door ellenlange reclameblokken waarin bloedirritante commercials elkaar in rap tempo opvolgen, en wees op zijn minst wantrouwig tegenover de maalstroom van informatie die dagelijks als werkelijkheid wordt opgediend.

Dat is trouwens nog wel het ergste van alles: het nieuws.

Waarom noemen ze het überhaupt ‘nieuws’? Alsof het zo vernieuwend is wat we te zien krijgen. Verdeeldheid en overspel. Moord, brand en doodslag. Oorlogen, hongersnood en mensen die tekeergaan als wilde dieren. Ja, er is veel ellende in de wereld. Ik zeg niet dat je je hoofd in het zand moet steken. Maar hoeveel onmenselijkheden zijn ons inmiddels nog vreemd?

Ik zeg: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Stop eens met het kijken naar het nieuws.

“Nieuws is voor de geest wat suiker is voor het lichaam.” – Rolf Dobelli

Ik voel de rimpels in mijn voorhoofd trekken als ik zie hoe het voor veel mensen een ware obsessie lijkt om voortdurend op de hoogte te moeten blijven van het laatste nieuws. Overigens niet alleen via de televisie, maar ook achter de computer of met de smartphone in de hand. Bij iedere gelegenheid wordt er gekeken, ververst en bijgewerkt; het volgende bericht moet binnen zijn voordat het vorige goed en wel is verwerkt.

Hetgeen de media tentoonspreiden, verdient bovendien best wat wantrouwen. Berichten blijken soms onvolledig, onjuist of gekleurd, terwijl nuance het regelmatig aflegt tegen snelheid, bereik en ophef. En niets trekt de aandacht zo efficiënt als paniek.

Ook nieuwsprogramma’s hebben de hinderlijke gewoonte boodschappen eindeloos te herhalen, waardoor uitzonderlijke gebeurtenissen al snel voelen alsof ze overal en voortdurend plaatsvinden.

Kortom: wat bedoeld is als ontspanning en informatie kan gemakkelijk het tegenovergestelde doen. In plaats van rust krijg je nog meer prikkels, nog meer meningen en nog meer ellende van plekken waar je op dat moment helemaal niets aan kunt veranderen.

Ik had nooit durven vermoeden dat het opzeggen van mijn abonnement zo’n positieve impact op mij zou hebben. Eén ding weet ik: ik wil het niet meer in mijn leven hebben. Het is alsof ik een constante bron van verstoring heb weggehaald, waardoor ik meer rust in mijn hoofd ervaar en me beter kan concentreren. Ik kan het iedereen aanraden om het eens te proberen. Al zal het voor menigeen even wennen zijn om meteen cold turkey te gaan.

Op verjaardagen merk ik hoe vreemd mijn eigen keuze soms wordt gevonden.

‘Kijk jij écht geen televisie?’

Alsof ik zojuist heb verteld dat ik mijn drinkwater uit de dakgoot haal.

Wanneer ik vervolgens zeg dat ik ook het nieuws niet voortdurend volg, verschijnt soms lichte bezorgdheid. Een mens moet toch weten wat er speelt? Het is bijna een burgerplicht geworden om op de hoogte te zijn van alles wat misgaat.

Ik vraag dan wat het belangrijkste nieuws van die dag was.

Dat wordt meestal feilloos verteld.

Daarna vraag ik welke invloed die kennis op hun dag heeft gehad.

Dan wordt het interessanter.

Begrijp me goed: gooi de televisie nu niet meteen uit het raam. Zeker niet wanneer je op driehoog woont. Er is helemaal niets mis met af en toe heerlijk onderuitzakken voor een goede film — een die met passie en artisticiteit is gemaakt. Een film pretendeert tenminste meestal niet dat hij de werkelijkheid is. Hij liegt openlijk. Daar heb ik respect voor.

Geef mij maar fictie die toegeeft dat ze fictie is.

Een goede film kan je raken, verrassen of aan het denken zetten. Een slechte film kan trouwens ook uitstekend zijn, mits hij maar slecht genoeg is. Iedereen heeft recht op een guilty pleasure.

Maar dat eindeloze automatische kijken mis ik niet.

Sinds mijn televisieabonnement verdween, heb ik meer tijd. Om te lezen. Om muziek te maken. Om iets te schrijven. Soms zelfs om helemaal niets te doen zonder dat iemand op de achtergrond probeert een auto, verzekering of nieuwe levensstijl aan me te verkopen.

Het bespaart bovendien geld.

Vrijheid én financieel voordeel. Een revolutionair businessmodel.

Ik kan natuurlijk niet garanderen dat iedereen gelukkiger wordt zonder televisie. Misschien ontdek je na drie dagen dat je helemaal niet zat te vluchten voor de televisie, maar voor jezelf. In dat geval heb ik daar helaas ook geen abonnement voor.

Maar proberen kan geen kwaad.

Baat het niet? In elk geval schaadt het niet.

Sinds ik geen televisie meer kijk, heb ik aanzienlijk meer rust in mijn hoofd.

Daar heb ik me de afgelopen tweeduizend woorden behoorlijk over opgewonden.

Ik ga douchen.

*Guilty pleasure Een Engelse uitdrukking die vrij vertaald kan worden als “schuldig pleziertje”. Iets waar je naar verlangt maar waarvan je weet dat het eigenlijk niet hoort [vaak van toepassing op bepaalde films die volgens de algemene opinie ‘niet kunnen’]
Een guilty pleasure is meestal iets onschuldigs.
- www.betekenis-definitie.nl

10092020 BjornKnoops