Vrijdom

Wij mensen, wezens van het reine verstand, zelfwaarnemende individuen die bruisen van emotie en hartstocht, gezegend met rede en geweten. Hoe bedroevend verspillen wij een groot deel van ons leven aan ingehamerde, ijdele gewoontes en dagelijkse sleur? Hoe kinderlijk eenvoudig laten wij ons de wetten voorschrijven, ons gedrag beïnvloeden en ons leven richting geven door de over(bodig)heid?

Machteloos onderworpen aan het staatsgezag – wat onze buitengewone individualiteit heeft gedood – slepen wij ons voort in een gekunstelde vicieuze cirkel van werken om geld te verdienen, om peperdure huizen af te kunnen lossen en belastingen te betalen. Tot vervangbare onderdanen gemassificeerd, onze eigen vrije beweeglijkheid compleet uit handen gevend, begeven wij ons een groot deel van de dag in kille kantoren en rumoerige fabrieken – als ethisch onvruchtbare robots de steeds in herhaling vallende dagtaken uitvoerend. Als vissen in een fuik worden wij het overmachtige kapitalisme in gedreven, onder het mom van werk moet lonen – alsof geld verdienen het voornaamste doel is – en als versukkelde trekpoppen in een geflatteerde poppenkast staan we op, gaan we naar het werk, eten we en slapen we, om de volgende dag hetzelfde uitzichtloze ritueel te herhalen en doen wij ons best te accepteren dat de staat het goed met ons voorheeft. De staat, die angst socialiseert om ons in banen te leiden, die met onwaarheden de publieke opinie beïnvloedt en met censuur de waarheid ondermijnt. De staat die het volk behoort te dienen – maar lankmoedig dienen wij haar.

We horen niet na te denken, maar gewoon te doen. En niemand ontkomt aan de verplichtingen die daarbij moeten worden nageleefd. Zo moeten we verzekeringen afsluiten, vergunningen en ontheffingen aanvragen – in een versluierde bananenrepubliek van rode plakband en paarse krokodillen. We moeten overeenkomsten aangaan, contracten opstellen en paraferen – voor schimmige luchtkastelen en wolkenkrabbers van papier. En zo zijn er nog talloze obstakels die door de overheid worden afgedwongen of door de wet worden vereist.
     Wij mogen geen weerstand bieden en we mogen geen kritische vragen opwerpen (maar de kans om gehoord te worden als je bezwaar maakt is dan ook vrijwel nihil). En als wij ons niet houden aan de maalstroom van regels en het bochtige beleid, worden we veroordeeld en terechtgesteld, in gevangenissen gestopt of ontoerekeningsvatbaar verklaard. En als we toch bezwaar willen maken, dan zullen we snel verschalkt worden in een ondoorgrondelijke dwaaltuin van wetten en rechten.
     Wij schikken ons, enkel en alleen, om in de korte tijd die overblijft dingen te mogen doen die wij plezierig vinden – en zelfs dan dienen restricties in acht genomen te worden. Een eenmalige, onaanzienlijke misstap kan er al toe leiden dat we een “bewijs van goed gedrag” mislopen. In een afhankelijke positie zullen wij nederig moeten zijn als we vrijstelling vragen voor de toepassing van algemene regels. Als we geen bezwaar aantekenen zal men zelfs – zodra we de geest hebben gegeven – aanspraak op onze organen kunnen maken.
     Alsof we aan onze grenzen van ons redeneren zijn geraakt laten wij wetten bepalen hoe we onze kinderen moeten opvoeden en waartegen wij ze dienen in te enten. We zijn verplicht om hen naar politiek gekleurde scholen te sturen – waar ze verstarde lesstof en onuitgemaakte levensvoorschriften voor hun kiezen krijgen. Daarna mogen wij hulpeloos toekijken hoe zij als loonslaven van multinationals gedwee hetzelfde noodlot als het onze tegemoet gaan.
     Maar we mogen ons niet afvragen waarmee de gewassen besproeid zijn, die wij onze dierbaren voorzetten. We moeten er niet aan denken hoe het vlees dat wij eten is mishandeld en verwaarloosd voordat wij het verslinden. We moeten er niet bij stilstaan dat wij steeds meer worden blootgesteld aan elektromagnetische straling van zendmasten en mobiele technologie, en we moeten het voor lief nemen – in het belang van onze veiligheid (welke dat dan ook mag zijn) – dat de digitale ogen van de staat schaamteloos meekijken en dat alles secuur geregistreerd wordt, als wij vlijtig op onze smartphones swipen en bezeten door het Instagram scrollen.
     Volgzaam, uit angst voor straf en afwijzing, dansen wij in de pas en slikken de regels als zoete koek. En zodra wij onze dagelijkse portie rompslompen en rituelen hebben volbracht en uitrusten om op krachten te komen, bestookt en bezet de media ons bewustzijn en onteigent ze onze ziel. Onze uitgeputte hersenen zijn een goede bedding voor de misleidende en manipulatieve voorstellingen die we rijkelijk door het beeldscherm in onze geborgen woonkamer opslurpen. En terwijl wij ons vierkant kluisteren aan het massamedium en ons erdoor in wanen laten brengen, de leegte gretig en vergeefs uit ons lijf consumeren en de zoveelste modegrillen en rages najagen, voortdurend over onze schouder turend – bang voor het kritische oordeel van onze omgeving die altijd meekijkt – laten we de interessante dingen aan ons voorbijgaan.

En wij denken dat we vrij zijn.

©1772021BjornKnoops